Historia

Nie bez powodu jest to miejsce, które przyciąga wszystkich swiom niebywałym klimatem. Dwór Olszowa tworzą ludzie z pasją i z sercem.

Historia

Co zastaliśmy

Jak wskazują źródła historyczne z Olszową związane są takie nazwiska znamienitych rodów śląskich, jak: von Schweinichen, Colonna, Larisch, Nofe, de Raczek, a także von Gaschin – fundatorów i budowniczych klasztoru na Górze św. Anny.

W 1825 r. właściciel Olszowej, hrabia Andreas Renard wybudował stadninę koni wyścigowych, zajmując się także ich hodowlą. Wkrótce stadnina koni z Olszowej stała się znana w całej Europie. Po II Wojnie Światowej hodowano tu konie rasy śląskiej.

POZNAJ LEPIEJ HISTORIĘ TEGO MIEJSCA

Historia

w skład zabudowy wchodzą

Stajnia z XIX/XX w.

Spichlerz z XIX/XX w.

Budynek gospodarczy

Obora z początku XX w.

Historia

Renowacja

 Spichlerz z XIX/XX w.:

Zależało nam na minimalnej ingerencji w układ konstrukcyjny budynku. Na pierwszych dwóch kondygnacjach powstała restauracja. Z kolei na II piętrze powstała sala ekspozycyjna.

Budynek Godpodarczy

Została przeznaczona na zaplecze gastronomiczne i socjalne

Budynek obory z XX w

Ze względu na dużą bryłę obiektu i przestrzeń, Obora z XX w. została zaadaptowana na salę, na której odbywają się duże imprezy okolicznościowe i bankiety

Stajnia

W obiekcie przygotowaliśmy przytulne pokoje Noclegi Złota Podkowa

Historia

rys historyczny

To jeszcze nie wszystko. Hrabia zmeliorował podmokłe grunty wokół Olszowej oraz założył winnice, w których produkowano znane olszowskie wino. Do tego w Olszowej i w pobliskich Kluczach powstały wapienniki. W XIX w. tereny wokół miejscowości były słabo zagospodarowane. Zapewne przyczyn należy upatrywać w niezwykle podmokłym terenie i pewnie dlatego łączność ze światem utrzymywano za pomocą zwykłej, polnej drogi. Drogi pewnie malowniczej, ale mało wygodnej. Dopiero w okresie 20-lecia międzywojennego polny trakt zamieniono na drogę wykładaną kamieniem, a w 1926 r. miejscowość została podłączona do sieci elektrycznej.

Rozwiń

Ród von Gaschin rządził miejscowością do lat 80. XIX w., choć ich spadkobiercy byli właścicielami tutejszego majątku aż do 1945 roku. Co warte podkreślenia, założona przez Gaschinów stadnina koni upadła dopiero w 1998 roku. Znamię nowoczesności… Obecnie mocno zniszczone, zabytkowe budynki olszowskiej stadniny odbudowywane są przez prywatnego inwestora.

Źródło: newsy olszowa

film z renowacji teksty

Gmina i powiat strzelce opolskie

Folwark Księży Las Xionslas

Położony w południowo-wschodniej części Równiny Opolskiej, około trzech kilometrów od Strzelec Opolskich.

Folwark należący do klasztoru Himmelwitz (Jemielnica) wykupił Gustaw hrabia Colonna, który wydzierżawił całość rolnikom von Sucholobna. Natomiast późniejszy, interesujący nas drugi folwark, powstał dzięki Filipowi Colonnie. W północnej części założenia usytuowana jest gorzelnia, datowana na rok 1910, wzniesiona z cegły i kamienia łamanego. Dwie wieże i ryzalit na elewacji frontowej stanowią charakterystyczny wyznacznik jej złożonej bryły. Wieże wieńczy krenelaż. Wewnątrz widoczne sklepienia kolebkowe, odcinkowe Kleina z wykorzystaniem kanelowych kolumn żeliwnych.

Areał folwarku obejmował około 347 hektarów. W hodowli, podobnie jak w całym regionie, dominowało owczarstwo. Stado liczyło około 1400 sztuk. W połowie XIX wieku wybudowano palarnię parową zboża, a także gorzelnię – jedną z 22 istniejących w tym czasie w okolicy, co może świadczyć o znacznym zapotrzebowaniu na przemysłowy alkohol. W 1937 rku folwark Księży Las wraz z sąsiednim folwarkiem w Olszowej był zarządzany przez inspektora Musioła. Oba folwarki obejmowały obszar 930ha, w tym 788 ha pól uprawnych., 16 ha pastwisk, 93 ha torfowisk, 0,8 wód i 33 ha podwórzy.

W zachodniej części podwórza gospodarczego usytuowano oborę (datowana na rok 1908). Wzniesiona z cegły i kamienia łamanego, kontrastuje czerwonymi elementami ceglanymi oraz białymi połaciami ścian. Wyróżniającym się detalem architektonicznym jest wykonany w cegle dach naczółkowy, z tworzącą podcień, wydłużoną połacią wschodnią. Obecnie folwark znajduje się w rękach prywatnych.

Gmina i powiat strzelce opolskie

Folwark Olszowa Olschowa

Folwark położony w południowo – wschodniej części Równiny Opolskiej, około pięciu kilometrów na południe od Strzelec Opolskich, z metryką z przełomu XIX i XX wieku.

Pierwsza wzmianka o Olszowej, występującej w dokumencie księcia opolskiego Władysława I, pod nazwą Olchovici, pochodzi z 1260 roku. Z kolei w 1302 roku wieś poznajemy pod nazwą Olsona. W roku 1783 była własnością Pana Razka. Sześć lat później, w roku 1789, Filip Colonna zakupił od Pana von Schweinichena, jej kolejnego właściciela. Do roku 1823, kiedy majątek przeszedł w ręce hrabiów Renardów, pozostawał w posiadaniu baronowej von Gastheimb, a następnie hrabiego Leopolda von Gaschina.

Hrabia Renard oprócz dużych zasług w rozwoju przemysłu zainicjował w tym regionie hodowlę koni. W tym celu założył w 1825 roku znaną później w całej Europie stadninę koni w Olszowej. Zespół usytuowano po obu stronach drogi do Zimnej Wódki. Miał dwa podwórza gospodarcze – większe po wschodniej stronie drogi, mniejsze, wraz z kolonią domków robotników folwarcznych – po zachodniej.

Zajmowano się reprodukcją i hodowlą koni pełnej krwi angielskiej, których w majątku było 60 sztuk. Prowadzono tu również hodowlę owiec w liczbie – 1000 sztuk, w tym 874 merynosów, a także hodowlę bydła w ilości 190 sztuk. W 1937 roku folwark Olszowa wraz z folwarkiem w Księżym Lesie był zarządzany przez inspektora Musioła. Oba folwarki obejmowały obszar 930ha, w tym 788 ha pól uprawnych, 16 ha pastwisk, 93 ha torfowisk, 0,8 ha wód i 33 ha podwórzy.
Pośrodku zachodniej pierzei większego podwórza znajduje się spichlerz z cegły i kamienia łamanego, pochodzący z przełomu XIX/XX wieku. Obiekt zbudowano na planie prostokąta.

W zachodniej części, południowej pierzei, podwórza gospodarczego znajduje się stajnia, zbudowana na planie prostokąta, datowana na początek XX wieku. Murowana z cegły i kamienia łamanego, wewnątrz otynkowana. Elewacja skontrastowana jest czerwonymi elementami ceglanymi z białymi połaciami ścian. Widoczny detal architektoniczny, to wykonany w cegle ceramiczny dach naczółkowy, z tworzącą podcień wydłużoną połacią wschodnią. W części północnej magazyn zbożowy, wyróżniony z zewnątrz bogatszą dekoracją elewacji. W pierwszej kondygnacji sklepienie żaglaste wsparte na kolumnach.

Obecnie folwark znajduje się w rękach prywatnych i powraca do dawnej świetności.

Historia miejscowości

700 lat Olszowej

W czasie uroczystych obchodów jubileuszu 700 lecia Olszowej Reinhold Materla przedstawił historię naszej miejscowości, którą prezentujemy poniżej:

W regestach do historii śląskiej zapisano taką treść: „Rzym – Lateran, 16.02.1302: papież Bonifacy VIII zatwierdza opatowi klasztoru cystersów w Jemielnicy przywileje… oraz dziesięcinę wsi Olsona, Dolna, (jeszcze dwanaście nazw, w tym wymieniono również Książęcy Las)”. To pierwsza wzmianka historyczna o naszej wsi. Jest oczywiste, że samo założenie wsi miało miejsce znacznie wcześniej, o kilkadziesiąt a może i kilkaset lat. Obowiązek uiszczania daniny na rzecz klasztoru w Jemielnicy trwał bardzo długo, bowiem przy likwidacji klasztoru w 1810 roku jego opat napisał:”… gmina Olszowa składała 20 srebrnych groszy”. Wypada tu również przypomnieć, że niewielkie Komorniki są zapisane w regestach już w 1305 roku i należą do biskupa wrocławskiego. Klucze wzmiankowane są wcześniej bo w roku 1235, i razem z Zimną Wódką zawsze należały do właścicieli Ujazdu. Olszowa natomiast była własnością panów na Strzelcach lub Centawie, a przez pewien czas właściciel mieszkał w samej Olszowej.

Jak dociekają historycy nazwa miejscowości wywodzi się od olchy (po śląsku olszy), które porastały okoliczne mokradła, co zresztą dowodzi tego, że w dawnych wiekach Olszowa była bardziej zasobna w wodę niż dziś. Starsi mieszkańcy pamiętać jeszcze mogą rozlewiska i stawy przy każdym gospodarstwie po lewej stronie drogi. Olszowa aż do końca XVIII wieku w zapisach urzędowych nazywa się Olsona, od roku 1800 – Olschowa, w 1936 zmieniono jej nazwę na Erlenbusch O/S, a nazwę Olszowa przywrócono w 1945 roku.

O tym, co działo się w Olszowej w XIV i XV wieku dokumenty milczą, albo nie zachowały się żadne zapisy z tamtych czasów. Jedynie zapisy parafialne uchylają nieco faktów z tamtych czasów. Wiadomo, że od wieków Olszowa tworzyła parafię razem z Kluczem, a pierwszym zanotowanym proboszczem Był ksiądz Piotr. Zapis pochodzi z roku 1319, co świadczy o tym, że parafia także istnieje prawie 700 lat. W tamtych czasach, tak jak i obecnie ma to miejsce, biskupi wizytowali swoje parafie, stąd mamy dostęp do informacji zawartych w protokołach sporządzanych przez wysłanników biskupa wrocławskiego. Dowiedzieć się z nich można, że kościół w Olszowej posiadał dzwon z napisem łacińskim ”Zdrowaś Łaski Pełna” i rok 1566. Świadczy to o tym, że w tym roku w Olszowej był już kościół. W protokole z roku 1687 zapisano, że proboszczem był Jakub Franciszek Śliwka, że kościół w Olszowej jest zbudowany z drewna, ku czci Matki Boskiej Śnieżnej poświęcony. Sufit cały z desek, pomalowany, dach w dobrym stanie. W kościele nie było chrzcielnicy ani konfesjonału. Patronat nad kościołem sprawował pan majątku na Centawie, Franciszek Larisz. W Olszowej nie było szkoły, obowiązki nauczyciela pełnił pewien ogrodnik, który dzięki temu wolny był od pańszczyzny.

Dziesięć lat wcześniej inny wizytator napisał, że kościół w Olszowej jest 13,5 m długi i 9,75 m szeroki, a patronat nad nim sprawował pan na Centawie, który przechowywał księgi kościelnej notował wydatki. Związki Olszowej z Centawą jak widać były bardzo mocne, a droga polna przez Warmątowice do Centawy wiele lat nazywana była Centawiną. Cztery lata temu obchodziliśmy całą parafią 250 lat naszego kościoła, jednak jak wynika z zapisów kościół w Olszowej był przebudowany o 11 lat wcześniej, kiedy to dokonano poszerzenia wzdłuż i wszerz o 2 m. Fundatorem był pan na Olszowej. Georg Ernst Nofe, który zmarł w 1743 roku. Następnie Olszowa należała do Karola de Raczek, który zmarł w roku 1763 i został pochowany obok kościoła. Starsi mieszkańcy mogą pamiętać jeszcze jego grobowiec ogrodzony kutym, żelaznym płotem. W 1818 roku patronat nad Olszową sprawował hrabia Leopold Gaszyna z wielkiej rodziny Gaszynów, budowniczych kalwarii i klasztoru na Górze Świętej Anny. Leopold był panem Toszka i Strzelec. Po Gaszynie panem na Olszowej został hrabia Andreas Renard, jeden z największych ludzi w historii ziemi strzeleckiej. Posiadacz olbrzymich dóbr na Śląsku i w królestwie Polskim, budowniczy kopalni i hut, m. in. W Zawadzkiem. W Olszowej założył znaną w całej Europie stadninę koni, do której sprowadzał konie z Anglii, z czasem tworząc rasę śląską. Za jego czasów w Olszowej i Kluczach wybudowano piece do wypalania wapna. Hrabia Andreas Renard, człowiek na wskroś nowoczesny zmeliorował grunty majątku Olszowa, na 15 morgach założył winnicę, w której produkowano olszowskie wino. Przechowywano je w głębokich piwnicach w gajówce, która od tamtych czasów nazywa się Winnica. Renardowie rządzili Olszową do lat 80 XIX wieku. Pochowani zostali w mauzoleum w parku strzeleckim naprzeciw Kościoła Bożego Ciała. Po zniszczeniu mauzoleum ich szczątki spoczęły na strzeleckim cmentarzu. Jednak spadkobiercy Renardów rządzili Olszową aż do 1945 roku.

Olszowa dzieliła burzliwe dzieje I wojny światowej I chociaż fronty tej wojny nie przebiegały przez Śląsk, to wielu mieszkańców tej ziemi nigdy nie powróciło do domów. W czasie jej trwania zginęło 11 młodych mieszkańców Olszowej. Po Wojnie nastały równie niespokojne czasy związane z przynależnością Śląska. W czasie powstania śląskiego, po plebiscycie, zamordowanych zostało w Olszowej 5 osób, których groby znajdują się na naszym cmentarzu. Ważną datę wyznacza dla historii wsi rok 1926. W tym roku doprowadzono do Olszowej prąd elektryczny. Wybudowano także drogę kamienną, gdyż dotychczas była to droga polna.

Najbardziej dramatyczne chwile przeżyli mieszkańcy Olszowej w czasie II wojny światowej. Na różnych jej frontach poległo wówczas 16 mieszkańców wsi. Sama Olszowa największą grozę przeżyła w styczniu 1945 roku, kiedy to po krótkiej walce do wsi wkroczyła Armia Czerwona dokonując rabunku, gwałtu, a także morderstw na mieszkańcach. Spalono wówczas wiele gospodarstw (Dembończyków, Długoszów, Szygułów, Hadelko) i szkołę. Bogu należy dziękować, ze ocalał kościół. W walkach o Olszową zginęło kilkudziesięciu Rosjan i żołnierzy niemieckich. Szczątki Rosjan zostały przewiezione na cmentarz w Kędzierzynie – Koźlu, grób żołnierzy niemieckich znajduje się na naszym cmentarzu. Kilka tygodni po wkroczeniu Rosjan zostali z Olszowej wywiezieni do Rosji wszyscy mężczyźni z wyjątkiem starców i dzieci. Z tej grupy czterech nigdy nie wróciło do domów. Ci, którzy przeżyli okazali wdzięczność Bogu budując kaplicę obok posesji P. Ciecior. W roku 1948 odbudowano szkołę, w roku 1957 Olszowa jako jedna z pierwszych wsi w województwie wybudowała wodociąg. Na przełomie lat 50/60 powstała obok wsi jednostka wojskowa, która istniała do roku 1996. W roku 1960 odbyły się w Olszowej uroczystości prymicyjne księdza Joachima Dembończyka, jednego z dwóch księży wychowanych w naszej wsi, pierwszym był ksiądz Popluć, syn dyrektora szkoły, wyświecony w roku 1939. W roku 1998 upada stadnina koni, a w roku 2001 uruchomiony zostaje odcinek autostrady, której węzeł znajduje się w granicach Olszowej.